Gadgets en onderwijs: november 2006

Omdat we in onze nieuwe auto een radio zonder MP3 afspeelmogelijkheid hebben, hebben we een handige gadget gekocht om toch naar onze enorme MP3 collectie te kunnen luisteren, namelijk de Kensington FM transmitter. Het principe is heel eenvoudig: plug het apparaat in de koptelefoonaansluiting van MP3 speler, stop de FM Transmitter in je sigarettenaansteker en het signaal wordt via een FM-frequentie uitgezonden. Op je radio zoek je de frequentie op en je hebt muziek.

Het apparaatje kostte nog net geen 50 euro en daarvoor krijg je een heel behoorlijk geluid. Helaas is het nog niet helemaal storingvrij (bij zachte muziek hoor je een klein beetje storend geluid). Volgens de site van PDAshop waar we hem kochten zou dit niet moeten kunnen:

"Kensington onderscheidt zich door het gebruik van de ClearFM technologie in al haar FM Transmitters, die de puurheid van het geluid verbeteren en een helder, duidelijk en ruisvrij geluid opleveren. " (Nog) niet dus.

We gaan hem in het weekend nog even wat finetunen als dat mogelijk is. Je kunt op het apparaat nog enkele voorkeursfrequenties invoeren, wat we nog niet hebben uitgeprobeerd. Toch zeker geen slechte koop.

Aanstaande woensdag ga ik met meerdere collega's naar de Manifestatie Prestaties met Passie & Partners in het WTC in Rotterdam. Aan deze 3e zogenaamde herontwerpmanifestatie wordt door een heleboel (MBO) instellingen meegewerkt en er worden zo'n 700 deelnemers verwacht.

"Prestaties met Passie en Partners staat dit jaar in het teken van het focussen op resultaten. Waar staat het beroepsonderwijs op dit moment en welke prestaties kan het laten zien en met welke partners?", zo valt op de site van Profielconferenties te lezen. Ik ben zeer benieuwd wat er zoal in het land gebeurt om het competentiegericht onderwijs vorm te geven en hoop dan ook veel nieuwe ideeen op te doen. Gelukkig is er een overvol programma met vele interessante workshops en vorige week kreeg ik het programmaboekje in een dik pakket toegestuurd.

Enkele onderwerpen sprongen er wat mij betreft uit. Zo zijn er meerdere ROC's waar ouderejaars leerlingen worden ingezet bij het leerproces van de eerstejaars. De ene school noemt het een tutorsysteem, de ander noemt ze loopbaanbegeleider en ik weet zeker dat ze over en weer veel van elkaar kunnen leren. De begeleiding van de docent lijkt me daarbij van doorslaggevende betekenis om dit tot een succes te maken en ik ga dan ook zeker luisteren naar die probleemleerling van het ROC ASA die het systeem niet uitdagend genoeg vond.

Een ander interessant item leek me de MBO-verbeterkit voor studenten. Dit is " een toolkit waarmee een team van studenten onder begeleiding van docent aan de slag gaat om de school of opleiding te verbeteren". Ik ben altijd al een groot voorstander geweest van luisteren naar je doelgroep. Als zij iets niet goed vinden, kunnen ze soms met hele goeie oplossingen komen.

Ik hoop tijdens de dag nog ergens een pc te vinden om eerste bevindingen online te zetten, en anders volgt dat donderdag wel.

In de laatste presentatieronde ging ik naar de workshop met de interessante titel: "Jatten mag! Op weg naar Kennisdeling via leermiddelen". De presentatoren hier waren Martin Fijen en John May van SURF. Ze gingen in op de stand van zaken rond Lorenet, de toegangspoort tot allerlei lesmateriaal dat door docenten zelf ontwikkeld is. Docenten in het HO werden opgeroepen hun medewerking te verlenen.

De Lorenet doelstelling luidt: kennisdeling via hergebruik van leermiddelen.

Het is een gezamenlijk project van diverse instellingen en wordt door Surf gefaciliteerd. Vergelijkbaar is het Edurep initiatief van Kennisnet. Repositories worden gevuld met leermiddelen met metadata, harvesters zoeken hierin naar die metadata en de gevonden producten worden gepresenteerd in een catalogus/ zoekmachine die via een website toegankelijk wordt gemaakt.

Lorenet is gericht op lokaal gemaakte leermiddelen die openbaar beschikbaar zijn met Creative Commons licenties erop. Bij Kennisnet gaat het ook om materiaal van uitgevers dat via deze weg wordt aangeboden.

De lancering van Lorenet (http://www.lorenet.nl) zal volgens de planning zijn in het derde kwartaal van 2007. Er is dus nu nog niet zoveel te zien op de site, behalve een voorbeeldomgeving waarin ook gezocht kan worden.

Authenticatie moet geregeld worden bij de instellingen zelf, je kunt alleen dat zien waar je als instelling recht toe hebt. Zo zal er ook materiaal van Beeld en Geluid worden geplaatst, maar dat is niet voor iedereen te zien.

Voordelen:
- 1 vindplaats van leermiddelen voor het HO
- maatwerk
- gemak

Een interessante ontwikkeling die veel lesmateriaal dat anders op harde schijven van docenten ligt stof te verzamelen voor anderen kan ontsluiten. Zowel bij Kennisnet als bij Surf is dit alles nog in ontwikkeling en natuurlijk valt of staat het met de bijdrages van de docenten die hun spullen ter beschikking moeten stellen. Niet iedereen is daar zo van gecharmeerd, dus het blijft afwachten of dit een succes gaat worden.

De presentatie van deze workshop (pdf) is intussen online te vinden.

Deze workshop werd geleid door Ir Michel Jansen van Onderwijscentrum VU en Drs Johan Oomen van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. De presentatie werd deels in Breeze gedaan, een programma waar Pierre Gorissen veel meer over weet te vertellen. Helaas bleek de bandbreedte toch niet voldoende om ook alle filmpjes in Breeze te tonen, dus af en toe werd er even overgeschakeld naar het grote scherm. De Powerpoint presentatie (pdf) staat intussen ook online.

Eerst was er een uitleg over hoe streaming media nou precies werkt door middel van een korte animatie. Een kijker zendt een verzoek om een filmpje te bekijken naar een server, die kijkt of de aanvrager rechten heeft om de beelden te bekijken en vervolgens worden kleine pakketjes data verstuurd die aan het eindadres weer tot een geheel worden gemaakt. Zo wordt er niets gedownload en gaat het bekijken van filmmateriaal via internet een stuk sneller.

Voordelen:
Kost geen harde schijf ruimte
tijd en plaats onafhankelijk
makkelijk up to date houden
interacties met materiaal mogelijk (in filmpje knippen)
auteursrechten geven minder problemen doordat het niet opgeslagen wordt
integratie met andere beschikbare bronnen

Voorbeelden voor gebruik in het onderwijs:
colleges of gesprekken met experts
gebruik van archiefmateriaal
video als reflectieinstrument
demonstraties en trainingen
studenten maken zelf video

Enkele genoemde links:

videoportal surfnet

Webstroom: community streaming media, daarvan is ook een nieuwsbrief .
Publicaties van webstroom, artikelen over videogebruik in het onderwijs.
De Surfnet videotheek is te doorzoeken op videomateriaal. Veel materiaal is afgeschermd, maar je kunt wel speciaal zoeken op niet afgeschermd materiaal.

Tenslotte volgde nog een uitleg over de werking van de videoportal van Surfnet:
Eerst moet je een account aanvragen, dan kun je al een filmpje uploaden. Wil je alleen een stukje uit de film in je les gebruiken dan is er de virtuele snijmachine. Dit levert een aparte url voor een geknipt stukje film op en ook zijn meerdere fragmenten achter elkaar te zetten en kunnen externe filmpjes worden ingevuld in de Virtual Cutter pagina.

Leuke link met veel streaming media: http://www.tvopjepc.nl/

Verder zijn we zelf met het portal aan het werk gegaan.
Er werd nog gewezen op de Surfgroepensite: http://www.surfgroepen.nl/. Lid worden is voor iedereen in het hoger onderwijs mogelijk, het is een Sharepoint portal. Daarin zit ook Breeze (presenteren op afstand, chatten, video via webcams en praten via een koptelefoon).

Na allerlei andere drukke werkzaamheden kom ik eindelijk eens toe aan de verwerking van alles wat ik tijdens de Surfdagen heb genoteerd en gehoord. Zo was ik bij een lezing van Professor de Haan over de netgeneratie. Ik had me ingesteld op een verhaal a la Prensky, maar het werd toch heel anders.

Prof. de Haan heeft voor het Sociaal Cultureel Planbureau o.a. onderzoek gedaan naar de huidige generatie in het voortgezet onderwijs, onze toekomstige leerlingen, en hoe zij omgaan met internet. Hij verwees bij zijn lezing naar allerlei publicaties van het SCP:

- boek gepubliceerd half jaar geleden, onderzoek naar netgeneratie(http://www.scp.nl/publicaties/boeken/9085062144.shtml)
- rapport 2002 over lln in vo, waar leren jongeren omgaan met computers. (http://www.scp.nl/publicaties/boeken/9037700721.shtml)

- boekje surfende senioren van scp (http://www.scp.nl/publicaties/boeken/9039523266.shtml)

Enkele interessante bevindingen uit het onderzoek die werden genoemd zijn:
- allochtone groepen hebben minder pc's en minder toegang tot internet.
- mediaconsument wordt producent, "prosumer" (Janssen & Hermes, 2006) passieve houding verandert in een actievere houding.
- Jongeren hebben: 36% profielsite, weinig (10 %) weblogs, 45% heeft een online fotoalbum, 15% een eigen homepage (wat ik ook niet veel vind).
- Barrieres om informatie te delen zijn lager geworden.
- Ook online is er sociale vaardigheid nodig, pesten online is ook vaak pesten offline.
- Driekwart doet zich online anders voor dan men is, dit is nog sterker onder de jongere leeftijdsgroep (“meisjes presenteren zich net even blonder”).
- Ouders hebben weinig idee van wat hun kinderen online doen. Er zijn wel regels soms, maar men controleert dit niet.
- Handigheid in de omgang met technologie betekent niet automatisch ook informatievaardig zijn. Leren selecteren, beoordelen en toepassen van informatie moet aangeleerd worden. Docent als "informatiecoach".

Op de weblog van de Surfdagen die Gerard Dümmer heeft bijgehouden staat ook een uitgebreider verslag van deze presentatie waar ik verder weinig aan toe te voegen heb. Zelf vond ik de cijfertjes iets teveel de overhand nemen, ik ben meer geinteresseerd in praktische consequenties van dergelijke onderzoeken, maar dat zal wel zijn omdat ik niet in de HBO/WO wereld van het onderzoek werk. Daarom vond ik deze lezing enigszins teleurstellend omdat ik er in mijn lespraktijk weinig mee kan.

Na een interessante tweede dag ben ik weer thuis om al mijn indrukken en aantekeningen te gaan verwerken. Alle folders, boekjes en teksten van workshops moeten eerst eens goed worden bestudeerd om er een verhaal van te brouwen, dus daar ga ik vanavond en morgen eens voor zitten.
De afsluitende keynote was beter dan ik had verwacht. Niet Doekle Terpstra zoals aangekondigd, maar trendwatcher Rob Creemers mocht er een eind aan breien en dat deed hij erg goed. Het verhaal verveelde geen moment, was snel en visueel en ging op veel zaken in die je zo her en der wel oppikt, maar het is prettig om het eens allemaal bij elkaar te hebben. Hij ging in op de enorme snelheid van de vernieuwing in de technologie, de opkomst van China en India, globalisering, milieuproblematiek, vergrijzing en toekomstperspectief voor ons als klein kikkerlandje. Af en toe werd je er niet vrolijk van, maar toch was niet alleen maar een negatief beeld, maar meer een wereld aan mogelijkheden, uitdagingen. Belangrijkste boodschap was wel dat je je in een genetwerkte samenleving zult moeten aanpassen. Het publiek werd echt even wakkergeschud. In zijn presentatie gebruikte hij veel koppen van (vaak recente) krantenartikelen, veel plaatjes, quotes en enkele filmpjes. Erg de moeite waard. Ik heb even zitten googelen op zijn naam en kwam een artikel (pdf) tegen met zijn verhaal. Om een korte indruk te krijgen van wat hij doet kun je hier kijken en daar staat ook een voorbeeld van zijn presentatie in pdf-formaat en een korte video-impressie.

Ik heb net een stand-up comedian, weer een keynote, twee sessies en een lunch achter de rug en heb me niet verveeld. Ik zal nog dieper op alles ingaan, ik heb alles in zitten tikken op mijn pda en dat ga ik dan natuurlijk niet over zitten tikken. Ik heb besloten om geen wifi aan te schaffen, dus dat komt vandaag en morgen thuis dan wel. Willem Karssenberg en Pierre Gorissen zitten wel veel live te bloggen, maar ik heb er het geld even niet voor over.
Enkele gedachten alvast:
- keynote van Diana Oblinger goed, wel weer hetzelfde verhaal dat Prensky en Wim Veen ook al langer verkondigen.
- workshop 1 over de digitale jongeren in het onderwijs was daarna teleurstellend, met teveel cijfertjes en te weinig concrete tips.
- sessie 3 was aardig, lekker zitten stoeien met streaming video op de SurfNet server
- lunch erg lekker!

Deze sessie werd gepresenteerd door Eja Kliphuis, Gerard Dümmer en Keith Russell en ging over het gebruik van een weblog en wiki tijdens hun reis naar Educause 2006 in Dallas. Gerard toonde vooral de tools die hij bij de weblog had gebruikt, zoals Google Earth, Flickr, Furl en Dailymotion. De blog was vooral bedoeld om de mensen op het thuisfront op de hoogte te houden van hun ervaringen en interviews en filmpjes met impressies te kunnen plaatsen. Gerard vertelde nog iets over de zaken die hij had geleerd door het bijhouden van de weblog, zoals dat het technisch wel beter is om de blog zelf te hosten.

De wiki werd o.a. door Keith Russell onderhouden en ging meer de dipete in. De deelnemers konden allemaal artikelen plaatsen en aanvullen en zo ontstond een site die de papieren publicatie over Educause dit jaar gaat vervangen. Zeker de moeite waard om daar nog eens verder in te duiken denk ik. Ik zag enkele onderwerpen over bijvoorbeeld Social Software en Gaming die mij wel aanspraken. De wiki is een media-wiki die volgens Russell wel wat beperkt was in het opmaken van tekst en niet erg grafisch georienteerd is, iets wat de volgende keer anders zou moeten.

Uit de ervaringen met de weblog en wiki had men verder geleerd dat men een eigen lay-out voor de blog en wiki zou kunnen maken en dat er waarschijnlijk meer links zouden moeten zijn tussen de wiki en weblog. Ook is van belang dat je kijkt naar wie je publiek is en dat je je vooraf afvraagt of je aan de schrijvers eisen stelt over hun berichten/artikelen. Dit laatste zou ik een belemmering vinden om vrij iets te schrijven, maar als je zoals hier een wiki in plaats van een papieren verslag gaat gebruiken is het misschien wel verstandig om bepaalde richtlijnen te geven.

Het is zeker een goed initiatief om een weblog en/of wiki voor een conferentie te gebruiken. Een wiki is iets dat nog meer moet groeien denk ik, daar hebben nog niet zoveel mensen ervaring mee. Een weblog lijkt inmiddels al bijna een must, getuige de weblog van Veldhoven in april en die van de Surfdagen nu. De presentatie van deze workshop staat trouwens ook al op de weblog, samen met een interview met Willem Karssenberg over de sessie. Leuk!

Ik was niet erg onder de indruk van de keynote speaker die dit jaar de Surfdagen mocht openen. Het was Prof. Dr. Emile Aarts, werkzaam bij Philips en ook docent bij de TU in Eindhoven. Zijn verhaal (learning for open innovation) was vooral een reclameboodschap voor Philips, met een verhaal over hoe het allemaal begonnen was, hoe goed het nu wel niet gaat en waar het naar toe moet. Pas op de laatste dia werden er nog enkele aandachtspunten voor het onderwijs genoemd, maar daar werd verder niet meer op ingegaan. Teleurstellend. Je kan natuurlijk parallellen vinden met het onderwijs in zijn verhaal over de ontwikkelingen bij Philips, maar ik had die dan ook wat explicieter willen horen. Nu moesten we dat er zelf bijdenken.
Wat wel aardig was voor de gemiddelde gadgetfreak zoals ik waren wat voorbeelden van de nieuwste producten die uit hun nieuwe manier van onderzoek doen (open innovation) voortgekomen zijn. Het zijn de iCat (waarom nou toch overal weer die i voor sinds Apple daarmee begonnen is?), de Entertaible (kan interessant zijn voor het onderwijs, nu vooral op spelletjes gericht), miravision (interactief spiegelend materiaal voor in de badkamer of in tv's, had ik al eens in het Huis van de Toekomst gezien), photonic textiles (stoffen met ingeweven leds zodat het van kleur kan veranderen), het alom bekende ambilight dat vooral in de VS erg goed verkoopt en de ambient experience. Bij dat laatste werd een filmpje getoond van een ziekenhuis waar een scannerruimte wordt omgetoverd tot een soort sprookjesachtige omgeving zodat kinderen die langere tijd in de ruimte moeten doorbrengen zich meer op hun gemak kunnen voelen en zelf ook kunnen bepalen hoe de ruimte eruit ziet.
Volgens Aarts hebben mensen tegenwoordig drie basisbehoeftes , te weten mobility, expression en health en daar probeert het bedrijf bij aan te sluiten. De eindboodschap vond ik nog wel een aardige. Het is belangrijker dat je studenten snel leert leren, niet om de slimste te zijn.

Overmorgen zal ik de Surf onderwijsdagen in Utrecht bezoeken. Ik ben al eens eerder geweest en was toen niet zo onder de indruk van wat er voor mij als ROC docent te halen viel, maar in het programma van dit jaar zaten toch wel enkele interessante workshoptitels.

Tijdens de beide conferentiedagen zal ik proberen wat te bloggen, maar dat hangt helemaal af van de mogelijkheid om daar een wifi verbinding te krijgen. Ik heb welliswaar een telefoon waarmee ik ook kan internetten, maar als de kosten voor dat internet te hoog blijken dan wordt het even niks met het bloggen.

In ieder geval is er wel een live blog van de Surfdagen die wordt bijgehouden door Gerard Dümmer en daar staat intussen al het een en ander te lezen om wat voorpret te krijgen. Een van de zaken die hij noemt en die mij ook al was opgevallen is het feit dat het wel onmogelijk lijkt te zijn om je eigen programma uitgewerkt te krijgen via de site van Surf. Ik heb op verschillende computers geprobeerd workshops toe te voegen aan mijn lijstje, maar het ene moment staat er niks en het volgende staan zaken er dubbel in, op verschillende tijdstippen. Dat werkt dus niet.

Ik heb maar wat interessante workshops geprint zoals bijvoorbeeld die van Gerard Dümmer over het bijhouden van de weblog en een wiki tijdens de Surfdagen. Verder wil ik naar een workshop van Wim Veen die gaat over samenwerkend leren (en met name social software), iets waar ik voor mijn werk ook een presentatie over aan het voorbereiden ben.

Dan zijn er nog vergelijkbare workshops die gaan over de Netgeneration en hoe je daar in het onderwijs op zou kunnen inspelen. Een ander interessant onderwerp lijkt me het op maat aanbieden van content en het opslaan van deze content in repositories, en wel zodanig dat ook collega's in het land hiervan gebruik zouden kunnen maken.

Kortom, genoeg boeiende onderwerpen om me twee dagen bezig te houden denk ik. En voldoende stof om weer op mijn werk te delen.

Alweer bijna twee jaar geleden heb ik mijn vertrouwde Qtek S100 met een KPN abonnement aangeschaft en zo langzaamaan wordt het weer tijd voor een opvolger. Ik denk die gevonden te hebben in de MDA Compact III van T-Mobile. Het is een Artemis toestel van hTC met een T-Mobile stempel erop.

Ik ben zojuist overgestapt naar de Blogger beta omgeving, waardoor ik allerlei extra opties heb gekregen. Zo heb je meer mogelijkheden bij het maken van je template (drag and drop bijvoorbeeld), het posten (je kan nu labels aan je bericht hangen, iets wat Web-log.nl al had) en kun je ook een privé blog aanleggen, waarbij je kunt aangeven wie er toegang hebben. Zo kun je Blogger in het onderwijs ook weer beter inzetten voor een klassenblog of een reflectieblog in het kader van een portfolio, omdat niet iedere leerling het ziet zitten dat hij/zij voor de hele wereld zichtbaar iets opschrijft. De inhoud blijft dan afgeschermd voor een beperkte groep.
Ook nieuw is het Dashboard, oftewel wat je ziet als je bent ingelogd op Blogger. Je kunt nu meteen vanuit je Dashboard doorklikken naar het aanmaken van een nieuw bericht, het aanpassen van het template of je weblog bekijken. Meer mogelijkheden dus zonder dat je eerst nog door moet klikken naar je weblog.
Op het gebied van RSS feeds (wat binnen Blogger altijd erg beperkt was) is er toegevoegd dat je nu ook van alleen het commentaar op 1 post of op alle posts een feed kunt maken, dat RSS 2.0 en Atom 1.0 standaarden nu worden ondersteund en dat je kunt aangeven wat er in je feed getoond moet worden (volledige berichten of een deel daarvan). Voor de gevorderde gebruiker erg interessant.
En tenslotte is het publiceren ook sneller geworden, dus geen irritant ronddraaiend icoontje meer waarbij je soms aardig lang moest wachten totdat de 100% bereikt was.
Ik ben tot nu toe zeer tevreden over de nieuwe opties en zal eens kijken hoe ik mijn blog meer ga aanpassen.